Dit product is helaas niet meer beschikbaar
Kunst aan de orde. Kunst en Politiek in België. 1918-1945
Virginie DEVILLEZ
Year: 2003
Publisher: Dexia - Snoeck
Edition: 1st
Language: NL
Pages: 432
Condition: As New
Binding: HC
Illustrated: Vele afbeeldingen in kleur, foto's en tekeningen.
- Flaptekst
Is de Tweede Wereldoorlog enkel een ietwat sombere kanttekening geweest in de geschiedenis van de plastische kunsten in België? Is deze periode getuige geweest van het plotse ontstaan van corporatistische dromen en aantrekkingskracht voor ‘le beau métier’, als garantie voor het voortbestaan van de nationale constanten, of beter, de Vlaamse en Waalse constanten? Van Belgische kunst was immers geen sprake meer… De oorlog was een tijd van communautaire kunst, van verbondenheid met het eigen grondgebied, met een regio… Het Reich stimuleerde deze ‘etnische’ kunst, die ervoor zorgde dat de voorouderlijke banden met Duitsland weer werden aangehaald. De bezetting luidde het begin in van een periode van een verzoening die verheerlijkt werd door de tentoonstellingen van Vlaamse en Waalse kunst in Duitsland en door de reis van kunstenaars die werden uitgenodigd om te komen kijken naar de verwezenlijkingen van de nazi’s…. Bij de bevrijding werk de afrekening gemaakt. De collaborerende kunstenaars werden van de culturele scène verbannen. Hen wachtte de schande, ballingschap, de gevangenis. Maar misschien was het verwijderen van deze zwarte schapen voor de Belgische artistieke kringen ook wel een middel om definitief af te rekenen met een recent en hinderlijk verleden? Sinds de economische crisis van de jaren dertig streefden de kunstenaars en de machthebbers immers naar een hervorming van het cultuurbeleid. Het model dat toen opgeld maakte was dat van het fascistische Italië, met zijn corporaties, zijn officiële opdrachten voor monumentale kunst en zijn corporatistisch getint onderwijs. De jaren dertig waren een bloeiperiode voor praktische experimenten en theoretische denkoefeningen die neerkwamen op een onhandige poging tot het aanpassen van het fascistisch systeem aan de Belgische democratie. Op de vooravond van de oorlog was de Belgische staat er niet in geslaagd te kiezen tussen dirigisme en liberalisme, tussen ‘kunst voor de kunst’ en de utilitaristische esthetiek. Na de capitulatie in mei 1940 leidden deze voorzichtige pogingen in de richting van een cultureel beleid tot allerlei soorten interpretaties, zowel door de instanties van de wettige macht als door de Nieuwe Orde. De bezetting is dus zeker geen kanttekening in de geschiedenis van de plastische kunsten van België. Door een duidelijke scheidslijn te trekken tussen de echte breuk en de verkeerde continuïteit, toont dit boek ons dat men ook op de Belgische artistieke scène een dirigistische droom heeft gekoesterd.
- INHOUD:
WOORD VOORAFVOORWOORDINLEIDINGEEN TIJD VAN CRISISGoede en kwade dagen van het Bestuur der Schone Kunsten• Ministers en ambtenarenDe (vluchtige) rol van de ministerDe mannen in de schaduw• Aankopen, tentoonstellingen en inquisitieEen goede 'levende' kunstenaar is in de eerste plaats een dode kunstenaarDe institutionalisering van het vlaams expressionismeHet schandaal-ModiglianiDe aankoopcommissie in gevaar'Fauves' en 'Pompiers' in het museumPaul Lambone, algemeen regeringscommissaris voor de tentoonstellingen van Belgische KunstFierens-Gevaert en de Biënnales van VenetiëDe 'opdrachten' van een op rust gestelde ambtenaarDe Schone Kunsten met een depressie• 1929-1932: de zwarte jarenDe krimpende begroting van de Schone KunstenDe ondergang van de Levende KunstKunstenaars in crisistijdDe bittere ervaring van het EeuwfeestL'Artvivant, vereniging zonder winstgevend doelDe vereffening van de Levende Kunst• 1932-1934: het uur van de waarheidDe Nationale Tombola van Schone KunstenDe Vereniging der Beroepskunstenaars van BelgiëDe corporatistische verleidingDe Gesprekken van VenetiëBesluit: over de noodzaak om in te grijpenIN TIJDEN VAN HOOP EN TWIJFELDe lessen van de Wereldtentoonstelling van Brussel in 1935• De bekroning van de Moderne KunstLeo van Puyvelde, in de lijn van Fierens-GevaertEen storm van protestDe Internationale Tentoonstelling voor Moderne Kunst• 'Wanneer de drie kunsten elkaar de hand reiken'Een eerste pogingDe Belgische paviljoenen of de triomf van de AcademieSamenstelling en werkzaamheden van de juryDe paviljoenen voor de SierkunstenHet ModelstationDe hoofdgevel van de Grote Paleizen• Besluit: Brussel 1935, een modelexperimentDe Internationale Tentoonstelling van Parijs in 1937: lessen en teleurstellingen• De opwaardering van de kunstnijverheid en het onderwijs daarinDe visionairsHenry van de Velde, de reddende engelMarius Renard, de 'technicus'Het Kunsrnijverheidsonderwijs, een probleem even oud als België?Het rapport-van de VeldeDe Dienst voor het Technisch OnderwijsDe enquête over de coördinatie van het technisch en kunstonderwijsKunst en Nijverheid, een 'Werkbund' op zijn BelgischDe Internationale Tentoonstelling 'Arts et Techniques dans la Vie moderne' van Parijs in 1937Henry van de Velde, een profeet in eigen landModerniteit en traditie, de algemene tendensen van de Belgische deelnameDe tentoonstelling en haar resultaten• De periode daarna: een teleurstelling1937-194°, de verwikkelingen van de kunstnijverheid na Parijs 1937De voortzetting van de lessen van de Tentoonstelling 'Arts et Techniques'Het plan voor de heropbouw van het Belgisch paviljoen valt in duigenHet Koninklijk Museum voor Hedendaagse Sierkunsten, Stichting Louis EmpainEen beweging die stilaan achterop raaktVan kunstnijverheid tot ambachtBesluit: kunst in de stadHet laatste front van de Levende KunstHet schandaal van de Belgische Kunst op de Tentoonstelling van ParijsMen neemt dezelfden en men begint opnieuw ... Kunstenaars komen in opstandDe Compagnons de l'ArtDe affaire-Chagall, of de laatste 'streken' van Edmond Glesener• Besluit: een beleid met twee snelhedenHet betaald verlof en de opkomst van een 'culturele wil'• De sociale rol van de museaDe voorlopersJean Capart en de Koninklijke Musea voor Kunst en GeschiedenisFierens-Gevaert en van Puyvelde, stichters van Diffusion artistiqueDe ommekeer vanaf 1936De musea en de vrijetijdsbesteding van de arbeiderDe musea en hun 'popularisatieopdracht' aan de vooravond van de oorlog• 'Voor een beleid van Schone Kunsten'Louis Piérard en de budgetten van het Ministerie van Openbaar OnderwijsDe impact van de rapporten-PiérardDe LibreAcadémie de BelgiqueDe angst voor het 'culturele'Terug naar het uitgangspuntBesluitSOMBERE TIJDENDe bezetting en de kunst• 'Zowel in de kunst als in de politiek is de revolutie rechts'Kunst in het nazi-gareelDe veiling van LuzernGeorges Marlier, de loopbaan van een cultureel collaborateurHet offer van een generatie• De nieuwe culturele instantiesDe machtsgreepVlamingen eerstDe cultuurradenWaalse tegenzin• Terug naar het 'normale leven'De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van BelgiëDe kunsthandelTentoonstellingen en censuurDe ballingenKunstenaars van de schaduw, schaduwen van kunstenaarsDe kunstenaars en het verzetBesluit: de oorlogsjaren, een realiteit buiten de norm?• De onopvallende verduitsingDe lessen van het eeuwigdurende DuitslandVlaanderen en Duitsland, een tijd van weerzienDe verloving tussen Wallonië en DuitslandEen onnatuurlijk verbond?De Communauté culturelle wallonneHuwelijksreisBesluit: communautarisering of verduitsing?• BesluitDe verkeerde continuïteit• De Nieuwe Culturele OrdeStructuren en organisaties van de artistieke scèneTussen kunst en politiek, de slecht uitgedrukte wensen van het corporatistische VlaanderenNaar een corporatie van de 'Waalse' en 'Franstalige Belgische' kunstenaarsEerste poging, eerste mislukking. De Communauté culturelle wallonne 'speelt mee' ... maar Rex ook. De Nieuwe Culturele Orde van 'Wallonië' en 'Franstalig België' in het kielzog van VlaanderenBesluitHet cultureel beleid van de grote agglomeraties'Brussel, intellectueel centrum'?Charleroi, op het hoogtepunt van de veranderingBesluit• De politieke kunstDe zoektocht naar een stijl ten dienste van de natie en de collectiviteitHet Atelier libreWinterhulpDe Salons 'Art Jeune'Van de Veldes verloren wereldenHet Commissariaat-generaal voor 's LandsWerderopbouwVan kunstnijverheden tot ambachtWandtapijt en dinanderie, de parels van het herontdekte ambachtDoornik als proefproject. De dinanderie, parel van de provincie Namen• BesluitEPILOOGBESLUITVOETNOTENBIJLAGENOVERZICHT VAN DE BRONNENEN BIBLIOGRAFIEHERKOMST EN FOTOGRAFISCHEVERANTWOORDING VAN DEILLUSTRATIESAFKORTINGENTREFWOORDENREGISTER.